Ik las onlangs een artikel van Koen Wijsman met de stelling dat AI organisaties niet verandert. De redenering: de meeste organisaties gebruiken AI vooral om efficiënter te werken. Medewerkers schrijven sneller rapportages, maken analyses in minder tijd en automatiseren routinematig werk. Productiviteit stijgt, kosten dalen, maar de organisatie blijft volgens de auteur in essentie hetzelfde. De echte uitdaging zit niet in de technologie, maar in leiderschap, cultuur en procesverandering.
Met een belangrijk deel van die analyse ben ik het eens. Met de conclusie echter niet.
De observatie dat veel organisaties AI nog inzetten als productiviteitstool klopt. In de praktijk zie ik hetzelfde: Copilot, ChatGPT en vergelijkbare tooling worden vooral gebruikt voor notulen, samenvattingen, analysewerk en contentcreatie. Dat levert tijdwinst op, maar leidt niet automatisch tot een ander operating model. Ook de nadruk op leiderschap en verandermanagement herken ik.
Veel AI-initiatieven stranden niet op de technologie, maar op het ontbreken van eigenaarschap, governance, vaardigheden en de bereidheid om processen echt anders in te richten. Dit sluit aan bij bredere observaties dat AI-transformatie vooral een menselijke en organisatorische uitdaging is
Bij vrijwel iedere technologische doorbraak zien we hetzelfde patroon.
Eerst wordt de technologie ingezet om bestaande werkzaamheden sneller en goedkoper uit te voeren. Daarna ontstaat de vraag of processen, rollen en organisatiestructuren nog wel logisch zijn. Pas in die derde fase ontstaat echte transformatie. Dat gebeurde bij ERP., Dat gebeurde bij internet, Dat gebeurde bij cloud….. En dat gebeurt nu opnieuw bij AI.
“Veel organisaties bevinden zich nog in de eerste fase. De focus ligt op productiviteit en efficiëntie. Dat is begrijpelijk. De businesscase is eenvoudig uit te leggen en de resultaten zijn snel zichtbaar”
Van automatiseren naar herontwerpen
De meeste gesprekken over AI gaan over tijdsbesparing. Hoeveel procent sneller kunnen medewerkers werken? Hoeveel capaciteit kunnen we vrijmaken? Hoeveel kosten kunnen we besparen? Dat zijn relevante vragen, maar niet de meest interessante. De fundamentele vraag is:
Hoe ziet een organisatie eruit wanneer kennis niet langer schaars is?
Jarenlang hebben organisaties zich ingericht rondom expertise. Specialisten verzamelden kennis, managers verdeelden werk en besluitvorming vond plaats op basis van informatie die slechts voor een beperkte groep beschikbaar was. AI verandert dat uitgangspunt. Vandaag kan vrijwel iedere medewerker beschikken over analyses, samenvattingen, scenario’s, onderzoeksinformatie en specialistische kennis die voorheen alleen toegankelijk waren voor ervaren professionals. Dat verandert niet alleen de manier waarop mensen werken. Dat verandert de manier waarop organisaties functioneren.
Waarom veel AI-initiatieven blijven hangen
Tegelijkertijd zie ik in de praktijk waarom veel organisaties moeite hebben om de volgende stap te zetten. AI wordt vaak benaderd als een IT-project. Er wordt een tool geïmplementeerd.Er worden trainingen georganiseerd. Er wordt geëxperimenteerd met prompts. Vervolgens verwacht men dat de transformatie vanzelf ontstaat. Maar technologie verandert geen organisatie. Mensen veranderen organisaties.
Juist daarom ben ik het eens met de constatering dat leiderschap en cultuur cruciaal zijn. Organisaties die AI zien als een technisch hulpmiddel zullen vooral efficiënter worden. Organisaties die AI gebruiken als aanleiding om hun manier van werken fundamenteel te herzien, creëren een veel grotere impact.
De visie van Improven
Bij Improven kijken we daarom anders naar AI. Wij zien AI niet als een doel op zich en ook niet als een afzonderlijk technologieproject. Wij zien AI als een versneller van organisatieontwikkeling en businesstransformatie. De vraag is voor ons niet: “Hoe implementeren we AI?” Maar: “Hoe creëren we meer waarde voor klanten, medewerkers en de organisatie met behulp van AI?”
Dat vraagt om een integrale aanpak waarin strategie, processen, data, technologie, governance en mens samenkomen. Want echte waarde ontstaat niet door een bestaand of gewenst proces 20% sneller uit te voeren. De echte waarde ontstaat wanneer organisaties durven nadenken over fundamenteel andere manieren van werken. Welke activiteiten voegen nog waarde toe? Welke beslissingen kunnen anders worden genomen? Welke kennis moeten medewerkers nog zelf bezitten en welke kennis kan worden ondersteund door AI-agents?
De organisaties die winnen
Ik verwacht dat er twee groepen organisaties ontstaan. De eerste groep gebruikt AI vooral om bestaande en gewenste processen te optimaliseren. Zij behalen productiviteitswinst en kostenreductie. Dat is waardevol, maar beperkt. De tweede groep gebruikt AI om processen, rollen, dienstverlening en besluitvorming opnieuw vorm te geven. Daar ontstaan nieuwe businessmodellen, nieuwe vormen van samenwerking en uiteindelijk duurzaam concurrentievoordeel. Het verschil tussen beide groepen zit niet in de technologie maar in de bereidheid om bestaande aannames lost te laten.
“Het verschil zit in de bereidheid om bestaande aannames los te laten”
De echte vraag
De discussie zou daarom niet moeten gaan over de vraag of AI organisaties verandert. Die verandering is al begonnen.! De echte vraag is: Hebben organisaties de moed om zichzelf opnieuw uit te vinden? Want AI verandert organisaties wel degelijk. Niet automatisch. Niet van vandaag op morgen. Maar net als eerdere technologische revoluties zal de impact veel groter blijken dan de huidige discussie over productiviteit en efficiëntie doet vermoeden.
Dienstverlening
Carrière
Over ons
Contact